Menu

M. Adil Özder

“M. Adil Özder’in Kültür ve Turizm Bakanlığı Arşiv Belgelerinde Yusufeli Halk Kültürü ile İlgili Notlar” Kültür ve Turizm Bakanlığı, Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Başkanlığı Geleneksel kültür değerlerinin araştırılması, derlenmesi, arşivlenmesi ve yayımlanması amacıyla 1966 yılında Milli Folklor Enstitüsü adı ile çalışmalarına başlayan kurum, günümüze kadar geçen süreçte sırasıyla Milli Folklor…

Havut

Havut, develere binmek ve yük sarmak amacıyla kullanılan bir semer çeşididir. Ayrıca devenin sırtını ve hörgücünü soğuktan ve güneşten koruma işlevi de bulunmaktadır. Bunun yanı sıra güreş sırasında deveyi koruyan havut ayrıca develerin ayrılmasını da kolaylaştırır. Havut kelimesi Türkçe’ye Farsça’dan (hevīd) geçmiştir. Havutlar hataplı ve hatapsız olmak üzere ikiye ayrılır. Hatapsız havut, dorum adı verilen…

Masal: Topal Serçe

Bir varmış bir yokmuş, Allah’ın gulu çokmuş. Bir topal serçe varmış. Çöplüklerde gezermiş bu topal serçe. Gezerken ayağına bir diken batmış. Bu dikeni almış gitmiş. Bir adama; “Bu dikenimi sakla.” demiş. Adam da dikenini almış. Topal serçe gezmeye gitmiş. Ekmek pişiriymiş, tandırı yanmamış. O bi dikeni atınca tandır yanmış; ekmeğe pişmiş. Topal serçe gelmiş; “Dikenimi…

Masal: Leylek ile Tilki

Çok eski zamanlarda, hayvanların dile geldiği çağda bi tilkiyle bi leylek varmış. Tilki, leyleği yemeği kafaya koymuş. “Şuna bi oyun hazırliyim.” demiş. Leyleğe yaklaşmış; “Leylek kardeş, bu gece seni evime davet ediyorum. Gelirsen çok sevinirim.” demiş. Leylek biraz düşünmüş; “Bunda bi iş var; ama ben ondan daha iriyim, daha boyluyum. Heralde onun üstesinden gelirim. Şimdi…

Masal: Yalancı Çoban

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde, güzel bir köy varmış. Bu köyün çok akıllı bir çobanı varmış. Bu çoban köy halkının sürüsünü otlatırmış merada. Bazen bağlara, yüksek ovalara, şurlara burlara götürüp otlatırmış. Her gün böyle çoban sürüyü otlatırken sıkılmış. Demiş ki; “Bütün köy halkı gidiyo; kendi değişik yerlerde iş yapıyo, erkekler…

Masal: Çilli Horoz

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, ben annemin babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, az gittim uz gittim dere tepe düz gittim, bir de döndüm baktım ki arkama bir arpa boyu yol gitmişim. Derken bir horoz varmış. Bu horozun adı; çilli olduğu için, benekli olduğu…

Türk Mutfağında Pilav Geleneği

Pilav, Türk mutfağının ritüel nitelikli yemek türlerinden biridir. Törensel yemeklerden gündelik sofralara kadar güncelliğini koruyan pilav farklı besin ürünleriyle hazırlansa da Türkiye’de “pilav” denildiğinde ilk akla gelen pirinç pilavıdır ve her dönem özel bir statüye sahip olmuştur. Diğer pilav çeşitlerini tanımlamada ise “bulgur pilavı”, “dövme pilavı”, “kuskus pilavı” gibi malzemeyi ifade eden adlar kullanılır. Pirinç,…

Antalya Yöresinde “Kıstırma”

Bir tür tatlı ya da atıştırmalık olarak nitelendirebileceğimiz “kıstırma”, iki bisküvi arasında bir parça lokumun sıkıştırılmasıyla elde edilen bir yiyecektir. Kıstırma her zaman için pötibör bisküvi ile yapılır. Bisküvilerin arasına konulan lokum ise genellikle gül aromalıdır ve yumuşak bir kıvama sahiptir. Her yaş grubu tarafından tüketilebilen kıstırma son derece basit, hazırlanması kolay ve maliyeti düşük…

Sağlık/Hastalıkla İlgili Bazı Geleneksel Uygulamalar

“Antalya Yöresinde Sağlık/Hastalıkla İlgili Bazı Geleneksel Uygulamalar ve Deyişler” “Related to Health / Disease in Antalya Region Some Traditional Applications and Phrases” Özet Geleneksel düşüncenin yaygın olduğu topluluklarda sağlık/hastalıkla ilgili uygulamalar halk kültürünün bir parçasıdır. Kısaca “Tıp (Geleneksel Tıp) – Büyü – Din” ilişkisi ile ifade edilebilecek söz konusu uygulamalar halkın tutum ve inançlarıyla yakından…

İnsan Hazinelerimiz: Ahmet Taşhomcu (Çömlek Ustası)

Ahmet Taşhomcu, 1966 yılında Türkiye’deki önemli çömlek üretim merkezlerinden birisi olan Menemen’de (İzmir) dünyaya gelmiştir. İlkokulu bitirmesinin ardından -bu sanata karşı olan hevesi, merakı ve ilgisinden dolayı- aynı zamanda eniştesi de olan çömlek ustası Ali Özoğlu’nun yanında çıraklığa başlar. Taşhomcu’ya ustalık yapan bir başka çömlekçi de Mehmet Ali Ursavaş’tır. Yeteneği ve çalışkanlığı ile kısa sürede…

Maninin Gerçekçiliği

Sözel yaratmalar içinde, demek istediğini en somut ve en açık ifade etmeye çalışan manilerdir. Maniler örtük anlatımlara, sembollere büyük ölçüde ihtiyaç duymazlar. “Maninin ilk dizesi tabiatı anlatırken realist ve naturalist, son iki dizede ise ruha yönelerek sembolist ve idealist oluyor.” Manilerin büyük ekseriyetle başlangıç ve son bölümleri arasında anlam bütünlüğü olmadığı konusunda hemen bütün araştırmacılar…

Horon Havaları (Rize)

Tulum Kapalı Perde İcra Edilen Horon Havaları; 1- Tulum giriş takvimi; 2- Gelin Çıkarma havası; 3- Düz Rize horunu; (erkek horonu) 4- Kapalı Rize horunu ;(erkek horonu-aşağı savuş kısmında farklılık vardır.) 5- Tapeci ;(erkek horonu) Tulum Açık Perde İcra Edilen Horon Havaları; 1- Poladın Rizesi; Rize horonları birbirine benzer ancak savuş bölümlerine sanatçı doğaçlamasını katar…

Halk Hekimliğinde Dinsel/Büyüsel Boyutuyla Deve

“Anadolu Halk Hekimliğinde Dinsel/Büyüsel Boyutuyla Deve (Etnolojik Bir Değerlendirme) ” The Camel Religious/Magical Beliefs In The Anatolian Folk Medicine  (Ethnological Evaluation)” Özet Anadolu halk hekimliğinin rasyonel görünümlü uygulamaları yanında, önemli bir bölümünü de, tedaviyle doğrudan ilgisi bulunmayan irrasyonel görünümlü uygulamalar oluşturmaktadır. Bu tür uygulamalar, özellikle geleneksel yörelerde halkın geleneksel düşünce yapısından kaynaklanmakta ve buna bağlı…

Masal: Osuruklu Kadın

Bir varmış bir yokmuş, evvel zaman içinde kalbur saman içinde, develer tellal iken pireler berber iken, ben annemin babamın beşiğini tıngır mıngır sallar iken, az gittim uz gittim, bir de döndüm baktım ki arkama bir arpa boyu yol gitmişim. Derken yine eski zamanlarda bir karı koca yaşarmış. Bu karı koca o kadar fakirlermiş, o kadar…

Kadın Balıkçılarımız: Gamze Erdoğdu

1969 Altınoluk, Balıkesir doğumlu Gamze Erdoğdu, Balıkesir’de balıkçılık yapıyor. Babası da balıkçı olan Gamze Erdoğdu, mesleği ondan öğrenmiş. Eşiyle birlikte fotoğrafçılık yapan Gamze, çocukluğundan beri babası sayesinde balıkçılıkla da uğraşıyor. Şu an ise eşiyle olta balıkçılığı yapıyorlar. Gamze Erdoğdu, balıkçılığın bütün inceliklerini bilmekle beraber, teknesini evi gibi görüyor. Genelde balıkçılığın erkek işi olarak görüldüğü Türkiye’de;…