Küre dağlarında halk mutfağının genel yapısına bakmadan önce, mutfak kültürünün doğal ve birincil verilerini oluşturan “Yörede yetiştirilen başlıca ürünler” i tanıtmak gerek. Daha sonra mutfak kültürü kapsamında önem taşıyan yemek- yiyecek ve içecek çeşitleri, özel gün yemekleri, kışlık hazırlıklar, mutfak düzeni ve sofra adabı vb. konulardaki örneklerle yöre mutfağının karakteristik yapısını ortaya koyabiliriz.

Yörede sınırlı ölçüde buğday-arpa tarımının yanında sebze yetiştirilmekte, yine sınırlı sayıda beslenen hayvanların et (ancak özel günlerde) ve sütünden yararlanılmaktadır. Biber, fasulye, patates, pırasa, kara mancar da denilen kara lahana, domates ve kabak gibi ürünler ailelerin gereksinimi sağlayacak ölçüde  yetiştiriliyor, satışı yapılmıyor. Başta İstanbul veya Bursa olmak üzere köy dışında yaşayan çocuklarına, akrabalarına da bu ürünlerden elde ettikleri çeşitli yiyecekleri götürmekteler.Orman ürünleri de özellikle mantar ve bazı yabani meyveler yönünden beslenme sistemi için önem taşımakta, Köy susuz ve arazi engebeli olduğu için bazı sebze türlerini yetiştiremediklerini söylüyorlar.

Yemek çeşitleri:

Ak kabak, kara kabak ve kavurma kabağı da denilen dolmalık kabaktan yemekler yapılıyor. Ak kabaktan şeker ve ceviz katılarak kabak tatlısı veya kabak kadayıfı yapılırken, kara kabak da şekerle pişirilerek  yeniyor. Kara kabaktan yapılan diğer bir yemek de şöyle; kara kabak doğrandıktan sonra gök (yeşil) fasulyeyle pişirilip süt eklenerek ve üzerine yağ- kırmızı biber konularak kabak ezmesi yapılıyor. İsteyen bu yemeğe de bir miktar şeker katıp yiyebiliyor. Kabak gözlemesi de sevilen yiyecek türlerinden. Ak kabaktan yapılan gözleme için rendeden çekilen kabak bir miktar şekerle karıştırılıyor, iki veya üç sıra yufkanın arasına konulup kenarları sıkıştırıldıktan sonra sacda pişirilen kabak gözlemesi eritilmiş yağ ve bir miktar pekmezle tatlandırıyor. Yağ ve pekmezin gözlemeye sürülmesi için şipi adında bir gereç kullanılıyor.

Fasulye, yetiştirilen diğer önemli ürünlerden. Ancak iklim ve damak tadına yönelik olarak şeker fasulyesi ve barbunyanın yetiştirildiği görülüyor. Ormancı fasulyesi adı verilen bir tür daha var ancak onun kullanımı sınırlı.

Göğ fasulye denilen taze fasulye daha çok patatesle pişiriliyor. Kuru fasulyenin pişirildikten sonra soğan ve yağ- biberle tatlandırılmış olanına fasulye yağlaması deniliyor. Fasulye aşı adı verilen yemek, yöre mutfağının özgün örneklerinden birini oluşturmakta. Fasulye aşı için, haşlanan kuru fasulyenin pişirildiği su (kara su) dökülür ve yeniden eklenen suyla pişirilirken içine pekmez ve şeker katılır. Kaynak kişiler yemeğin tadı istenen ölçüye gelene kadar pekmez ve şeker eklenebileceğini söylüyorlar. İçindeki pekmez ve şekere rağmen fasulye aşı bir tatlı değil, yemek olarak tüketilmektedir.

Pırasa yöre mutfağında en çok kullanılan sebzelerden biri. Yörede yetiştirilenler, bilinenden daha ince ve daha yoğun bir tada sahip. Pazardan da sık sık alınıyor. Pirinç eklenerek yapılan yemeğinin dışında, daha çok salata olarak yenilmek üzere sirkeli pırasa  yapılmakta. Pırasa sütlemesi adı verilen yemek ‘ezgince’ pişirilmiş pırasaya süt, biber ve yağ eklenmesiyle yapılıyor. Pırasanın dolması ise bilinen dolma içlerinden farklı olarak mısır-buğday unu karışımıyla doldurularak hazırlanıyor. Pırasa ince ince kıyıldıktan sonra patatesle kavrulur. Pırasa doğranıp yumurtayla da kavrulabilir. Ayrıca havuçlu patatesli yemeği de yapılır.

Kara lahana yöre mutfağındaki en önemli sebze.. Dolması bulgur-pirinç karışımıyla hazırlanıyor piştikten sonra yağ, biber ve sarımsak dökülüyor.  Yemeği, turşusu yapılıyor.

Hamur çorbası, ayranlı çorba, mercimek çorbası, tarhana çorbası, iri denesi (mısır tanesinin elenmesi ve kuru fasulye eklenip pişirilmesiyle pekmezli veya yağ-soğanlı yapılıyor) en sık yapılan çorba türlerini oluşturuyor.

Süt ürünleri mutfakta önemli yer tutuyor ancak peynir çeşidi sınırlıdır ve geleneksel anlamda maya kullanılmıyor, hazır alınıyor.

Habibe Bağcı, 68 yaşında, İmam Mahallesinde doğmuş, okur-yazar değil,  10 çocuklu, Ev hanımı, 1 yıl İstanbul’da yaşamış. 2011

(Visited 203 times, 1 visits today)