“… Demirci güzeli bir yalım ateş
Ne örs yüreklidir ol mah-ı dil-keş
Körükler ocağa istemez bir eş
Saçar kıvılcımlar ehl-i sevdaya…”
Esnaf Destanı, Kayserili Mehmet Emin Efendi (Ruzi) (1839-1897).

Demircilik, hammaddesi maden olan el sanatları bünyesinde yer alan ve demir madenini ısıtarak basit el aletleri yardımıyla işleme ve biçimlendirmeye dayanan geleneksel bir meslek ve zanaattır. Tarihsel süreçte demir madeni özellikle silah yapımında ve ayrıca günlük hayatta çeşitli araç ve gereç yapımında kullanılmıştır. Demirin yaygın olarak kullanılmaya başlanması insanlık tarihinde önemli bir merhaledir.

Demircilik, Türklerde oldukça kadim bir meslek ve sanattır. Tarihte demir madeni Türklerce büyük saygı görmüş ve mukaddes olarak kabul edilmiştir. Türklere ait birçok destan ve edebiyat ürününde demir ve demirci karşımıza çıkar. Ergenekon Destanında Ergenekon’dan çıkmak için yol arayan Türkler bir demircinin önerisi ve yardımıyla demir bir dağı eritmişler ve dışarı çıkabilmişlerdir.

Demircilik usta-çırak ilişkisi içerisinde günümüze kadar aktarılan ve büyük ölçüde sözlü kültüre dayalı olan bir meslektir. Genellikle babadan oğula aktarılır. Mesleğe henüz çocukluk yaşlarında, çırak olarak başlayan demirci adayları yıllar içerisinde olgunlaşarak usta olurlar. Eğitim süreci yazılı materyallerden ziyade göze, kulağa ve pratiğe dayalıdır. Usta adayı eğitimi boyunca her türlü bilgiyi önce gözlemleyerek ve sonra bizzat deneyerek ve uygulayarak öğrenir.

Her geleneksel mesleğin olduğu gibi demirciliğin de bir meslek piri bulunmaktadır. Dâvûd Peygamber demircilerce pir olarak kabul edilmektedir. Geleneğe göre, demiri yumruğuyla döven Hz. Dâvûd ayrıca demirci kıskacını da icat eden kişidir.

Yazı-Araştırma-Fotoğraf: Mahmut DAVULCU Arşivi

Kaynak:
Davulcu, Mahmut (2015). “Antalya’da Demircilik ve Bıçakçılık Mesleklerine Dair Tespit ve Değerlendirmeler”, Sanat ve Dil Araştırmaları Enstitüsü Kalemişi Geleneksel Türk Sanatları Dergisi, 3 (6), 17-57.
Davulcu, Mahmut (2015). “Günümüzde Antalya’da Demircilik: Folklorik Bir Yaklaşım”, I.Teke Yöresi Sempozyumu, Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur, 04-06 Mart 2015.

(Visited 786 times, 1 visits today)