Antalya’da Bir Ramazan Geleneği: Bağaça
Bağaça, Antalya çarşı mutfağı ve Ramazan gelenekleri açısından önem taşıyan bir yiyecek maddesidir. Bu yiyecek maddesini imal eden meslek erbabı “bağaçacı” olarak adlandırılır ve usta-çırak ilişkisi içerisinde nesilden nesile aktarılan geleneksel bir meslektir.
Yapımında un, tereyağı, şeker, tahin, susam, çam sakızı ve tarçın kullanılmaktadır. Antalya halkı tarafından özellikle Ramazan ayında tüketilen “bağaça”, günümüzde turistik bir ürün olarak şehre gelenler tarafından da satın alınan bir tür yöresel çörektir.
Bağaça yapımı nohut mayasının hazırlanmasıyla başlar. Bu amaçla nohutlar parçalanır ve ıslatılarak bir kabın içerisinde yarım gün kadar bekletilir. Elde edilen maya buğday unu ve su ile karıştırılarak hamur elde edilir, hamurun içerisine uygun miktarda tahin, sakız, tereyağı, tarçın ve şeker eklenir. Bir süre dinlendirilen hamur daha sonra tartılarak bezelere ayrılır ve bu bezeler mermer tezgâh üzerinde elle daire şeklinde açılır. Açılan bağaçalar yağlı kâğıt üzerinde tava adı verilen tepsilere yerleştirilir. Fırına verilmeden önce Bağaçaların üzerine tereyağı sürülür, fıstık, badem ve susamla sürülür. Odun ateşi ile kızdırılan tuğla fırında 10 dakika kadar pişirilen bağaçalar dinlendirilir, soğumasından sonra paketlenerek satışa sunulur. Çay ya da sütle birlikte tüketilir.
Bağaçanın bilhassa Ramazan ayında yaygın bir şekilde tüketilmesinin en önemli nedeni içeriğinde bol miktarda yer alan tahinin insanı uzun süre tok tutmasıdır. Bağaca imalatında nohut mayasının kullanılması ve bu maya çeşidinin mide dostu olarak tanınması da bu durum üzerinde etkili olmuştur.
Fotoğraf: Bağaça fırını, Antalya-Kaleiçi, 2015
Kaynak:
Davulcu, Mahmut (2015). “Bağaçacılık”, Antalya’da Yaşayan Geleneksel Meslek, Sanat ve Zanaatlar-The Living Traditional Professions, Arts and Handicrafts of Antalya, (Haz. M.Davulcu-M.Tokat-S.Yörür), Antalya: Antalya Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları.




