Alevilik; kelime olarak, Ali’yi seven, Ali’ye uyan, onun yoluna mensup anlamında kullanılır. Her ne kadar diğer İslam mezhepleri tarafından “Hak” mezhep olarak kabul edilmese de Aleviler kendilerini “Hak” mezheplerinden sayar ve gerçek Müslümanlar’ın kendileri olduklarını savunurlar. Kendini İslam mezhebi saymasına rağmen Kur ‘an ‘ ın kadın konusundaki hükümlerine birçok noktada uymayan ve ve geçersiz sayan bu kültürünün kaynağında neler vardır? Allah’a, Hz. Muhammed’e, Hz. Ali ve 12 imamlara inanan, Kur ‘an ‘ ı kutsal bilen Anadolu Alevisi Kur’an’daki kadınlarla ilgili hükümlere neden uymaz? Şimdi bu konu ile ilgili örneklere bakalım.

Tek Eşlilik: Anadolu Aleviliğinde tek eşlilik esastır. Birden fazla kadınla evlenmek düşkünlüğü gerektirir. Kadının çocuğunun olmaması gibi kimi hallerde ikinci evliliğe izin verildiği olur. İslamiyet’in etkisiyle, mazereti olmaksızın birden çok evliliğin yapıldığı örneklere çok az da olsa rastlanmakla beraber bu durum hoş karşılanmaz ve inanç açısından kabul görmez. 21.4.1993 tarihinde Yozgat ili Sorgun ilçesi Veliöldük köyünde yapmış olduğum bir derleme çalışmasında kaynak kişi Bektaş ÖLMEZ “Biz Hasan ‘ı sevmeyiz, sebebine gelince o çok hovardaydı. ” diyordu. Hz. Ali’nin büyük oğlu Hasan bazı kaynaklara göre 100 bazılarına göre ise daha fazla sayıda evlenmiştir. Bu özelliğinden dolayı Anadolu Alevisi Hasan’ı hoş karşılamaz, sevmez ve bu konuda eleştirir. Kur’an-ı Kerim’de (Nisa. 3), aralarında adalet- sizlik yapmamak şartıyla 4 kadınla evlenebilmeye izin verilirken, Anadolu Aleviliğinde bu durum kabul görmez ve hoş karşılanmaz.

Kadını Boşama Yasağı: Anadolu Aleviliğinde kadın boşamak yasaktır. En ağır suçlardan sayılır ve düşkünlükle cezalandırılır. Kadın bir tek zina suçundan dolayı boşanabilır, bu durum da dahi erkek, kadınla birlikte düşkün olur. Boşanan kadınla evlenmek de düşkünlüğü gerektirir. Kur’an-ı Kerim’de (Bakara. 227, 229, 231, 232, 233, 236, 241, – Ahzab. 28, 49 – Talak. 1), boşanma ile ilgili hükümleri düzenleyen ayetler mevcuttur. Bakara suresi 230. Ayet boşanan kadının, ilk koca tarafından geri alınabilmesi için, başka bir erkekle evlenmesi ve ondan da boşandıktan sonra ilk kocaya helal olacağı hükmünü getirir. Bu uygulama Anadolu Aleviliğinde, kadın onurunu zedelediği gerekçesiyle kabul görmemektedir.

Kadınla Birlikte İbadet: Kadınların erkeklerle birlikte, dini törenler olan cemlere katılması ve birlikte ibadet etmesi Anadolu Aleviliğini Sünni Müslümanlıktan ayıran en belirgin özelliklerden biridir. Sünni inançta Kur’an’da yer almamasına rağmen bazı hadis ve kaynaklara dayalı olarak, kadının erkeğin önünde veya yanında durması ya da geçmesi namazı bozan unsurlardan sayılmıştır.

Anadolu Aleviliğinde, kadının bulunduğu konumun kaynağını, kendi kültürünün derinliklerinde aramak ve mevcut durumu, söz konusu kaynağın Anadolu’ya özgü çağdaş bir yorumu olarak değerlendirmek sanırım fazlaca yanlış olmaz. Kadının Anadolu Aleviliğindeki bu konumu her ne kadar geçmiş kültürün Anadolu ‘ya özgü çağdaş bir yorumu olarak değerlendirsek te bu yorumda kadın bazı niteliklerini koruyamamış, kadın şamanların yerini kadın dedeler alamamış, dedelik erkek çocuk vasıtasıyla yürütülür olmuştur. Her ne kadar dedeye ait bazı yetenekler kız çocuğu tarafından da temsil ediliyor olsa bile (Örn: sağaltım – tedavi işinin kız çocukları tarafından da yapılıyor olması). Cemlerde dedenin yanında yer alan dede eşine dede ile aynı saygı gösteriliyor, dede çocuklarına kız, erkek farkı gözetilmeksizin toplumda aynı ölçüde saygı duyuluyor, cemlerde deyiş, düvaz söyleyen, semah dönen kadın bu niteliklerinden hiçbir zaman uzaklaştırılmıyor ve erkekten ayrı tutulmuyor olsa da kadının din adamı vasfını yitirmesi, kendine İslami bir kılıf uydurmaya çalışan bu kültürde, İslamda kadına din adamı vasfı verilmeyişinin bir yansıması olarak düşünmek en yakın ihtimal olarak görülüyor. Hacı Bektaş Veli’nın söylediği kabul edilen konu ile ilgili dörtlük aşağıda verilmektedir: Erkek dişi sorulmaz muhabbetin dilinde, Hakk’ın yarattığı herşey yerli yerinde Bizim nazarımızda, kadın – erkek farkı yok Noksanlık, eksiklik senin görüşlerinde.

Konuyla ilgili daha fazla fazla bilgi için; Yaşayan Alevilik

(Visited 445 times, 1 visits today)