Müsahiplik

Belli bir yaşa gelen her inanç mensubu kendine bir musahip tutmakla yükümlüdür. Musahiplik için ideal yaş gencin fiziksel olgunluğa eriştiği ve kişiliğinin oturduğu düşünülen 18 – 20 yaş civarıdır. Ancak bu yaşlar kesin kurallarla sınırlanmış yaşlar olmayıp, daha küçük ya da daha büyük yaşlarda musahip tutulabilmektedir . Burada önemli olan kişinin kendini bu sorumluluğu taşımaya hazır hissetmesidir. Musahip olacak kişilerde belli şartlar aranır.

Aynı dili konuşuyor olmaları.

Aynı mahalle, köy, ilçe veya ilde oturuyor olmaları, erişilemeyecek uzaklıkta olmamaları. • Yola girmek için her iki adayın da ikrar vermiş olması.

Her iki adayın da evli olmaları, (bekar iki aday yola ikrarını vermiş olmak kaydıyla musahip seçer ancak evlendikten sonra musahip olabilirler. Musahipsiz olanlar Abdal Musa cemi dışında görgüye katılamazlar.) Musahipsiz kişi ceme gelir mi Ettiği niyazlar kabul olur mu Muhammed Ali yolundan derman bulur mu Yine farz içinde farzdır musahip (Pir Sultan Abdal) Adayların yolun yasakladığı suçlan işlememiş olması ve yol düşkünü olmaması gerekir.

Adayların aileleri arasında küskünlük, dargınlık, kanbağı akrabalık ve iki göbek ötesine kadar evlilikle kurulan akrabalık bağının bulunmaması gerekir.

Adayların toplumsal statülerinin (eğitim, meslek, yaş, ekonomi) birbirlerine yakın olması , arada büyük farklılıkların bulunmaması gerekir. (Karakterleri birbirine uyan ve birbirleri ile anlaşacaklarına kanaat getirilen kimselere kendi istemeleri durumunda bu farklılıklara rağmen izin verilir.) Sosyal ve ekonomik yardımlaşma ile sosyal dengenin kurulması amaçlanan musahiplik sisteminde, musahipler arasındaki sosyal farklılıkların ilişkileri olumsuz yönde etkileyerek bozabileceği yaygın bir düşüncedir. Kahramanmaraş – Pazarcık – Terolar köyünden kaynak kişi Mustafa ENHAS (dede) konuya ilişkin şu örneği veriyordu. “Gördüm iki kişi ikisi cahil, orda devamlı kal kıl olur, biri kamil biri cahil müşkül orda hallolur, ikisi de ölü (ikrar verip yola girmiş, nefislerini öldürmüş) kudret orda bal olur.” dedikten sonra, iki cahili bir araya getirirsem orada her zaman problem çıkar, ama bir bülbülle bir kargayı da aynı kafese koymam, musahiplikte önemli olan iki gönlün birbirlerini sevmesidir şeklinde konuyu yorumluyordu. Musahip musahibe bulsa bahane Onları atalar bir ıssız hana Nice yüz bin sene odlara yana Danıştı Muhammed böyle der Ali (Hatai)

Sayılan özellikleri taşıyan, birbirlerini belirli bir süre gözleyen ve değerlendiren iki kişi, musahip olmaya karar verdiklerinde, yolun kurallarını bilen bir rehberin öncülüğünde cemde dara durup, köy halkından sorulduktan sonra dede tarafından dualanırlar. Musahip adaylarına, birbirlerini denemeleri ve musahipliği yürütüp yürütemeyeceklerine karar vermeleri için “sınama” ya da “kazanç” adı verilen bir yıllık (daha kısa olabilir) bir süre verilir. Musahipliği yürütebileceklerine kanaat getirirlerse kazanç süresi sonunda rehber tarafından boyunlarına mendil veya tığbent bağlanarak cem meydanına getirilen musahipler, eşleri ile birlikte dara durup toplumdan sorulduktan sonra üzerlerine bir beyaz çarşaf örtülerek dededen dua ve nasihat alırlar. Bu beyaz çarşaf yaşarken ölmenin, ölmeden önce ölmenin ve kefenlenmenin simgesidir . Ölen insanın nefsidir. Bu ölümle insanın nefsi kötülüklerden arınmış olur. Bu törenle musahipliğe girilmiş olunur. Eğer kazanç süresi içinde musahipliği yürütemeyeceklerine kanaat getirirlerse vazgeçerler, böylece kardeşlik andları bozulmamış olur ve başka biri ile musahip olabilirler. Musahip olduktan sonra andı bozanlar ise yeni bir musahip tutamazlar, düşkün sayılırlar. Kardeş çocukları evlenebildiği halde, kan kardeşliğinden daha öte bir kavram olarak değerlendirilen musahiplikte musahip çocukları birbirleri ile evlenememekte, hatta kimi yörelerde bu yasak birkaç göbek devam ettirilmektedir. Musahip kardeşler kadın hariç birçok konuda teklifsiz ortak sayılırlar. Birinin evinde bulunanın diğerinin evinde de bulunması, bulunmadığı taktirde ortak kullanılması gerekir. Musahip , musahibin evine teklifsiz girip yemeğini teklifsiz yemelidir, çünkü onun kardeşidir. Ekonomik anlamda yardımlaşma musahipliğin temel niteliklerinden biridir.

Musahipler, kendi çocuğuna karşı üstlendiği yükümlülükler i musahibinin çocuğuna karşı da yüklenmeli ve gerekli durumlarda bu sorumluluklarını yerine getirmelidir. Musahiptir musahibin varisi İkisi de bir elmanın yarısı Eyyub’un teninde kovan arısı O da her çiçekten bala getirir. (Pir Sultan Abdal) Tahtacılarda musahiplik müessesesinin diğer Alevi gruplardan farklı bir biçimde değerlendirildiği ve musahiplikten sonra üç aşamanın daha bulunduğu görülmektedir. Hz. Ali bu dört aşamayı da yaşadığına inanılır. Günümüzde dördüncü aşamaya ulaşmak imkansız, diğer iki aşamayı gerçekleştirmek de çok zordur. Onun için herkes ancak musahip tutabilmektedir. Musahiplik: Tahtacı Alevilerinde birinci aşamadır. Hz. Ali’nin musahibi Hz. Muhammed’dir.

Konuyla ilgili daha fazla fazla bilgi için; Yaşayan Alevilik